Intervista | 30 ta' Marzu 2008 Nr 74 Julia Farrugia tintervista lill- Professur Anthony Zammit Għandu 57 sena u ftit 'il bogħod mill- Kartanzjan il- Professor Anthony Zammit irnexxielu jitla' għall- ewwel darba fil- Parlament . Imma forsi ftit huma dawk li jafu li Zammit fi żmien kien Nazzjonalist . " Eħe , " tkun it- tweġiba għall- ewwel ftit xotta . Imbagħad minn taħt il- mustaċċi bajdanin tixref tbissima . " Jien għadni mmur nara lil Mrs Borg Olivier . Tħobbni ħafna . Fi żmien kont operajtha . Nittrattaha bħala zija tiegħi . " Imma x' ġiegħlu jbiddel minn partit għall- ieħor ? " Jien fl- 1987 , ftit wara li ġejt mill- Ġermanja , ivvutajt lill- Partit Nazzjonalista . Imma wara ndunajt li l- Partit Laburista hu l- veru partit tal- qalb . Hu partit sinċier , " iwieġeb filwaqt li bil- mod itaptap idu fuq il- qafas ta' sidru . " Ħassejtni aktar komdu u at home bil- politika tal- Partit Laburista . " Mistoqsi jekk hux veru darba prova joħroġ bħala kandidat tal- PN , Anthony Zammit jiċħad . Iżda kif ħaduha tal- familja issa li tela' fil- Parlamentu ma' partit oppost għall- fehmiet tagħhom ? Għall- ewwel silenzju . Imbagħad għonqu jdur b' kalma kbira 'l hemm u 'l hawn bħal pendlu . " Mort kontra l- mewġ . Kien hemm xi kuġini li ċemplu biex jifirħu imma … . " U jerġa' jieqaf . Ftit wara jgħidli li ommu , li tilifha tliet snin ilu , meta qalilha li kien ħiereġ mal- Partit Laburista kienet ħadet xokk kbir . " Meta lil ommi għidtilha li ħiereġ mal- Partit Laburista qaltli : " ibni se tħammarli wiċċi " , " ikompli qisu qed jerġa' jgħix ix- xena . Imma fil- bagalja tiegħu l- Professur iġorr suċċess personali . Tul dawn l- aħħar snin għamel isem mhux biss għalih iżda anke barra minn xtutna fil- qasam tal- kirurġija . Għal ħafna li spiċċaw taħt idejh ismu ma kienx ġdid u jaħilfu bih . Imma f' daqqa waħda f' Diċembru seħħ dak li ħadd ma basar u f' temp ta' xahrejn ismu sploda hekk kif ftit wara l- Milied opera b' suċċess lill- Kap ta' l- Oppożizzjoni għall- marda tal- kanċer . Kif jiddeskrivi lil Alfred Sant ? " Issa lil Alfred Sant nafu minn ġewwa u minn barra la operajtu minn ġewwa , " jitbissem u ftit sekondi wara jkompli b' pawsa bejn aġġettiv u ieħor . " Alfred Sant hu bniedem veru onest … bniedem sinċier … metikoluż u persuna b' qalb tad- deheb , " iwieġeb fil- pront . " Tlifna moħħ kbir , " u jieqaf ħesrem . Kif iħares lejn il- fatt li taħt idejh kellu lill- Kap ta' l- Oppożizzjoni ? " Tul dawk l- erbat ijiem ta' qabel ħassejt piż kbir fuqi . Għax minkejja li tkun għamilt ċerti testijiet qabel xorta ma tkunx taf x' se ssib . Imma meta dħalna għall- operazzjoni , le . Dik storja oħra . Għidtilhom , " let's go boys " u bdejna bil- ħidma tagħna . " Xi jwieġeb għall- kritika li ssirlu li rikeb fuq il- mewġa ta' din l- operazzjoni u grazzi għaliha tela' fil- Parlament ? " Din akkuża malafamanti . Jien ħriġt għall- elezzjoni ħames snin qabel . Mort tajjeb imma ma tlajtx . Eżatt wara dik l- elezzjoni komplejt nara n- nies , qattajt ħafna ħin nagħmel id- door to door u nżur ħafna familji . Il- kampanja tiegħi kompliet tintensifika lejn l- aħħar tal- kampanja elettorali . Forsi veru ġbidt aktar simpatija tan- nies , " jgħid . Fil- Ħames Distrett fejn bilkemm resaq lejh bħala kandidat xorta rnexxielu jikseb 1 , 500 vot . " Ara operajt kemm nies minn dik iż- żona fi 23 sena ! U dejjem irrispettajt lin- nies . Ir- rispett iġib ir- rispett , " iwieġeb . " Jien qatt ma nqdejt b' din l- operazzjoni . Forsi swietli ta' ġid fid- duwijiet . Ngħiduha kif inhi , min għandu l- kandidat tiegħu jżomm lilu u lili vvutali t- tieni , " isostni l- Professur Zammit . Inpoġġilu quddiemu mistoqsija differenti . Gavin Gulia , veteran fil- politika u żiemel b' saħħtu fuq id- distrett li tela' minnu Zammit , baqa' l- art minħabba l- voti li naqqarlu . Jimmaġina lil Gulia bi rwol akbar fil- Partit Laburista ? Jitbissem u jgħid : " Jien kont sorpriż li Gavin Gulia ma ħariġx għal bye election fuq is- Sitt Distrett . Ma nafx jrid xi jindika b' dan . Kulħadd għandu x' joffri fil- Partit Laburista . Issa jiddependi x' viżjoni qed jara l- Partit u x' għandu x' joffri hu lill- Partit . " Nistaqsieh jekk qattx basar li ġejja telfa għall- Partit Laburista . Jgħid li kien fiduċjuż li ġejja rebħa għall- MLP . " Qatt ma bsart . Għax trid tqis jien kemm nitkellem ma' nies u kulħadd kien jgħidli li hemm bżonn bidla fil- Gvern . Kien hemm oħrajn Nazzjonalisti li fil- beraħ sostnew li mhux se jivvutaw . Kien hemm ukoll Nazzjonalisti li ġew fuqi u speċifikament qaluli li se jivvutaw lili . Il- feeling kien li ġejja rebħa għall- MLP , " jgħid Zammit . Imma x' jaħseb li kienu l- fatturi li wasslu għat- telfa ? " Diffiċli tgħid . Naħseb li l- Partit Nazzjonalista beżża' lill- votant . Il- PN beżża' lin- nies li l- MLP se joħroġ lil Malta mill- Unjoni Ewropea , xi ħaġa li qatt ma kien il- każ . Kien hemm il- kwistjoni tar- reception class . Din il- PN ħadha u biegħha bħala " repeater class " . " Il- lista ta' Anthony Zammit tkompli . " Kien hemm ukoll il- makakkerija tal- media tal- Partit Nazzjonalista u tal- media hekk imsejħa indipendenti . Kien hemm is- siegħa żejda dakinhar tal- votazzjoni li żgur tefgħet lura lill- Partit Laburista , " jgħid Zammit . Infakkru li skond Joe Saliba , is- Segretarju Ġenerali tal- PN , meta intervistat minn din il- gazzetta eżatt wara l- elezzjoni , kien qal li l- Partit Laburista talab li l- votazzjoni tiġi estiża b' siegħa . Iħares lejja u waqt li jweġibni jibqa' jagħti b' rasu b' sens ta' determinazzjoni . " Mela kien żball tal- MLP ! " Nistaqsih jekk jaqbilx li għandu jkun hemm bidla kbira fil- Partit . Għandu jkun hemm uċuħ ġodda , demm ġdid ? " Jien naħseb li t- trio kien hemm u t- trio tilef . Iva , għandu jkun hemm bidla ta' kulħadd imma ma naħsibx li għandna nagħmlu reklutaġġ minbarra l- partit , " jargumenta b' referenza ċara għal persuni li snin ilu lebbtu 'l barra mill- MLP . Lil min qed jappoġġa bħala mexxej ġdid Laburista ? " Diffiċli tgħid . Għadni rrid naħseb fiha . Naqbel żgur li mal- mexxej għandu jkun hemm Deputat Mexxej wieħed u mhux tnejn , " iwieġeb . Imma għala ? Biex ma jkollokx ħafna kaptani ? " Iva , " u bil- mod u bil- kalma kollha li kważi tippnotizzak jerġa' jagħmel sinjal b' rasu 'l isfel . " Li hu żgur hu li aħna kburin li aħna Laburisti u għandna nibqgħu kburin . M' aħniex ċittadini tat- tieni klassi . Il- Laburisti huma intelliġenti daqs il- partit l- ieħor , jekk mhux aktar minnhom . " Qatt ma għajjarna lill- avversarji b' ismijiet ta' annimali . U kulħadd ra l- ħamallaġni fejn kienet fil- kampanja elettorali , " jargumenta b' referenza għal ċerti xeni ta' partitarji Nazzjonalisti . Nerġa' nipprova nżellaq il- mistoqsija ta' min l- aħjar ikun il- mexxej ġdid Laburista . F' daqqa waħda jagħtini l- ġenb bis- siġġu u minflok lejja issa jħares lejn l- iskrivanija ta' quddiemu . B' idejh jagħmel sett ta' sinjali biex jispjegali t- teorija tiegħu . " Għamilt ġurnata naħseb fuqha . Trid tkun taħlita . Hemm bżonn li bħala mexxej ikollok persuna azzettata , b' ċerta maturità fil- ħajja politika . Din għandha tkun imżewġa ma' wiċċ żagħżugħ . Bit- tnejn , bħala partit , tinfetaħ għal kull faxxa tas- soċjetà Maltija u Għawdxija . " Ma' l- aħħar ftit kliem ta' din is- sentenza jasal b' idu n- naħa l- oħra tal- mejda li kienet tissimbolizza rebħa fl- elezzjoni ġenerali li jmiss . Jaqbel li l- għażla tal- mexxej għandha tibqa' kif inhi jew li għandha titwessa' l- għażla ta' min jista' jivvota ? " Naħseb li jekk titwessa' jkollok aktar demokrazija . Naqbel li għandhom jivvutaw aktar nies . Ma neskludix il- possibbiltà li wara l- ħatra tal- mexxej ikun hemm diskussjoni interna biex jinbidel l- istatut , " iwieġeb il- Professur . Anthony Zammit jaħseb li wasal iż- żmien li l- Partit Laburista jgħid ċar u tond kif jaħsibha dwar suġġetti jaħarqu , fosthom il- koabitazzjoni u d- drittijiet għal persuni gay ? " M' għandi xejn kontra l- koabitazzjoni dment li jkun hemm il- lealtà , " jispjega filwaqt li jaqbel li l- liġijiet għandhom jinbidlu biex jipproteġu liż- żewġ partijiet . " Naf koppji gay li ilhom 35 sena jgħixu flimkien . Jien naqbel li wara ċertu ammont ta' snin li tnejn ikunu ilhom jgħixu taħt l- istess saqaf , japplikaw ċerti regolamenti , " jgħid Zammit . " Il- gruppi ta' minoranza ħadd ma jħobb joħroġ għonqu għalihom . Jien fuq programm televiżiv fuq Smash tkellimt fuq il- gays . M' għandi xejn kontrihom . Huma nies enjoyable , kultivati u ma niddejjaq xejn inkun fil- kumpanija tagħhom , anzi . Jien open- minded ħafna għall- gruppi ta' minoranza . Is- saħħa m' għandhiex kuluri , " jgħid . Hemm min li lill- Professur Zammit jakkużah b' ipokrezija għax filwaqt li jimplikaw li hu gay , jibża' jiddefendi fil- beraħ temi ta' gays biex ma jitlifx l- appoġġ tan- nies . " Jiena persuna sempliċi ħafna . Forsi minħabba l- fatt li nitħallat u ninżel għal- livell ta' kulħadd … Min jgħid hekk jista' jkun li jgħid hekk biex jaqla' l- ħama għax jaf li ċerti faxex mhumiex aċċettati mis- soċjetà , " iwieġeb waqt li wiċċu issa huwa skarnat . Imbagħad isemmili x' qallu ħabib tiegħu gay meta kien il- Ġermanja . " Kien qalli : " Never say never " , " jgħid Zammit . Il- Professur jemmen li tul dawn l- aħħar snin Malta tilfet ħafna mill- valuri u hawn jiftaħ fuq realtà oħra soċjali : xebbiet li jispiċċaw irabbu tfal waħedhom barra ż- żwieġ . " F' dawn l- aħħar 20 sena tlifna l- prinċipji Maltin . Veru morna l- baħar ! " isostni Zammit . " M' għandi xejn kontra s- single mothers . Nemmen li għandna nkomplu ngħinuhom aktar . Imma jekk wieħed jindaga sew isib li mhux veru ħadd ma jaf ammont kbir ta' tfal min hu missierhom . " Forsi ħafna mill- każijiet huma tali li jekk dawn il- koppji jkunu identifikati , il- pajjiż jista' jgħinhom bħala koppja . Wieħed jista' jgħinhom isolvu l- problemi bejniethom u wkoll billi jsibilhom fejn joqogħdu . Imma kulħadd irid jerfa' r- responsabbiltà għal għemilu , " b' referenza diretta għal ċerti ġuvintur li jibqgħu jġorru bandiera bajda qisu qatt ma kien xejn . Indawwar l- intervista fuq il- ħin ta' rilassament . Iħobb l- arti , il- pittura u kollezzjonist ta' l- artiġġanatu affarijiet antiki . Xi ħaġa li probabbli mxiet fid- demm mill- għeruq tal- familja . Ommu kienet ħarġet minn familja fil- ġojjellerija u ta' nies li jaħdmu fil- fidda . " Il- mużika togħġobni ħafna . Kull tip ta' mużika . Minn klassika sa pop . Jiddependi minn dak li nkun qed nagħmel f' dak il- ħin . Anke waqt operazzjoni erġajna daħħalna l- mużika b' xi radju fl- isfond . " Imbagħad bla ma nistaqsieh " iqerr " fuq xi ħaġa personali . " Jien waqt li nkun qed nikkonċentra nagħlaq għajnejja . Ninża' kompletament mill- ħsejjes ta' madwari u niffoka fuq dak li nkun qed nagħmel jew fuq dak li jingħad . Mhux darba u tnejn inkun waqt xi laqgħa jew diskussjoni u jaħsbuni li nkun qed nogħnos . Fil- verità inkun qed naħseb . " Bejni u bejn ruħi jien u mmekkek fil- kurituri ta' l- Isptar Mater Dei nipprova nifhem din ta' l- aħħar . Konvinta li din il- " qrara " qalha għax waqt l- intervista ħassu komdu u sinċier . Imma għandi sensazzjoni li jista' jkun qed jilqa' minn issa għal xi filmat tiegħu li fil- futur jistgħu jġibuh jimmedita b' għajnejh magħluqa waqt xi dibattitu jaħraq fil- Parlament jew fil- Partit Laburista .